神学大全 — トマス・アクィナス
Summa Theologiae INDEX Prooemium Quaestio I Quaestio II Quaestio III Quaestio IV Quaestio V Quaestio VI Quaestio VII Quaestio VIII Quaestio IX Quaestio X Quaestio XI Quaestio XII Quaestio XIII Quaestio XIV Quaestio XV Quaestio XVI Quaestio XVII Quaestio XVIII Quaestio XIX Quaestio XX Quaestio XXI Quaestio XXII Quaestio XXIII Quaestio XXIV Quaestio XXV Quaestio XXVI Quaestio XXVII Quaestio XXVIII Quaestio XXIX Quaestio XXX Quaestio XXXI Quaestio XXXII Quaestio XXXIII Quaestio XXXIV Quaestio XXXV Quaestio XXXVI Quaestio XXXVII Quaestio XXXVIII Quaestio XXXIX Quaestio XL Quaestio XLI Quaestio XLII Quaestio XLIII Quaestio XLIV Quaestio XLV Quaestio XLVI Quaestio XLVII Quaestio XLVIII Quaestio XLIX Quaestio L Quaestio LI Quaestio LII Quaestio LIII Quaestio LIV Quaestio LV Quaestio LVI Quaestio LVII Quaestio LVIII Quaestio LIX Quaestio LX Quaestio LXI Quaestio LXII Quaestio LXIII Quaestio LXIV Quaestio LXV Quaestio LXVI Quaestio LXVII Quaestio LXVIII Quaestio LXIX Quaestio LXX Quaestio LXXI Quaestio LXXII Quaestio LXXIII Quaestio LXXIV Quaestio LXXV Quaestio LXXVI Quaestio LXXVII Quaestio LXXVIII Quaestio LXXIX Quaestio LXXX Quaestio LXXXI Quaestio LXXXII Quaestio LXXXIII Quaestio LXXXIV Quaestio LXXXV Quaestio LXXXVI Quaestio LXXXVII Quaestio LXXXVIII Quaestio LXXXIX Quaestio XC Quaestio XCI Quaestio XCII Quaestio XCIII Quaestio XCIV Quaestio XCV Quaestio XCVI Quaestio XCVII Quaestio XCVIII Quaestio XCIX Quaestio C Quaestio CI Quaestio CII Quaestio CIII Quaestio CIV Quaestio CV Quaestio CVI Quaestio CVII Quaestio CVIII Quaestio CIX Quaestio CX Quaestio CXI Quaestio CXII Quaestio CXIII Quaestio CXIV Quaestio CXV Quaestio CXVI Quaestio CXVII Quaestio CXVIII Quaestio CXIX Prooemium Summa theologiae, pr. Quia Catholicae veritatis doctor non solum provectos debet instruere, sed ad eum pertinet etiam incipientes erudire, secundum illud apostoli I ad Corinth. III, tanquam parvulis in Christo, lac vobis potum dedi, non escam; propositum nostrae intentionis in hoc opere est, ea quae ad Christianam religionem pertinent, eo modo tradere, secundum quod congruit ad eruditionem incipientium. Consideravimus namque huius doctrinae novitios, in his quae a diversis conscripta sunt, plurimum impediri, partim quidem propter multiplicationem inutilium quaestionum, articulorum et argumentorum; partim etiam quia ea quae sunt necessaria talibus ad sciendum, non traduntur secundum ordinem disciplinae, sed secundum quod requirebat librorum expositio, vel secundum quod se praebebat occasio disputandi; partim quidem quia eorundem frequens repetitio et fastidium et confusionem generabat in animis auditorum. Haec igitur et alia huiusmodi evitare studentes, tentabimus, cum confidentia divini auxilii, ea quae ad sacram doctrinam pertinent, breviter ac dilucide prosequi, secundum quod materia patietur. Quaestio I Prooemium Et ut intentio nostra sub aliquibus certis limitibus comprehendatur, necessarium est primo investigare de ipsa sacra doctrina, qualis sit, et ad quae se extendat. Circa quae quaerenda sunt decem. Primo, de necessitate huius doctrinae. Secundo, utrum sit scientia. Tertio, utrum sit una vel plures. Quarto, utrum sit speculativa vel practica. Quinto, de comparatione eius ad alias scientias. Sexto, utrum sit sapientia. Septimo, quid sit subiectum eius. Octavo, utrum sit argumentativa. Nono, utrum uti debeat metaphoricis vel symbolicis locutionibus. Decimo, utrum Scriptura sacra huius doctrinae sit secundum plures sensus exponenda. Articulus 1 1 Ad primum sic proceditur. Videtur quod non sit necessarium, praeter philosophicas disciplinas, aliam doctrinam haberi. Ad ea enim quae supra rationem sunt, homo non debet conari, secundum illud Eccli. III, altiora te ne quaesieris. Sed ea quae rationi subduntur, sufficienter traduntur in philosophicis disciplinis. Superfluum igitur videtur, praeter philosophicas disciplinas, aliam doctrinam haberi. 2 Praeterea, doctrina non potest esse nisi de ente, nihil enim scitur nisi verum, quod cum ente convertitur. Sed de omnibus entibus tractatur in philosophicis disciplinis, et etiam de Deo, unde quaedam pars philosophiae dicitur theologia, sive scientia divina, ut patet per philosophum in VI Metaphys. Non fuit igitur necessarium, praeter philosophicas disciplinas, aliam doctrinam haberi. Sed contra est quod dicitur II ad Tim. III, omnis Scriptura divinitus inspirata utilis est ad docendum, ad arguendum, ad corripiendum, ad erudiendum ad iustitiam. Scriptura autem divinitus inspirata non pertinet ad philosophicas disciplinas, quae sunt secundum rationem humanam inventae. Utile igitur est, praeter philosophicas disciplinas, esse aliam scientiam divinitus inspiratam. Respondeo dicendum quod necessarium fuit ad humanam salutem, esse doctrinam quandam secundum revelationem divinam, praeter philosophicas disciplinas, quae ratione humana investigantur. Primo quidem, quia homo ordinatur ad Deum sicut ad quendam finem qui comprehensionem rationis excedit, secundum illud Isaiae LXIV, oculus non vidit Deus absque te, quae praeparasti diligentibus te. Finem autem oportet esse praecognitum hominibus, qui suas intentiones et actiones debent ordinare in finem. Unde necessarium fuit homini ad salutem, quod ei nota fierent quaedam per revelationem divinam, quae rationem humanam excedunt. Ad ea etiam quae de Deo ratione humana investigari possunt, necessarium fuit hominem instrui revelatione divina. Quia veritas de Deo, per rationem investigata, a paucis, et per longum tempus, et cum admixtione multorum errorum, homini proveniret, a cuius tamen veritatis cognitione dependet tota hominis salus, quae in Deo est. Ut igitur salus hominibus et convenientius et certius proveniat, necessarium fuit quod de divinis per divinam revelationem instruantur. Necessarium igitur fuit, praeter philosophicas disciplinas, quae per rationem investigantur, sacram doctrinam per revelationem haberi. Ad primum ergo dicendum quod, licet ea quae sunt altiora hominis cognitione, non sint ab homine per rationem inquirenda,