Van den vos Reynaerde — Anonymous
Vanden Vos Reynaerde Vanden Vos Reynaerde AuteurWillem Genre(s) BrontaalMiddelnederlands Datering13e eeuw Bron AuteursrechtPubliek domein Logo Wikipedia Meer over Vanden Vos Reynaerde op Wikipedia Het episch dierdicht Vanden Vos Reynaerde (of tegenwoordig: Reinaart de vos of soms: Reinaert de vos of Over de vos Reinaert) geldt als een hoogtepunt in de Nederlandse middeleeuwse literatuur. Het telt in totaal 3469 versregels en is geschreven in het Middelnederlands (dit is het Nederlands uit de periode van 1200 tot 1500). Het is geen fabel, zoals vaak beweerd wordt. Normaal was het één groot geheel maar voor het gemak is het hier opgedeeld in 7 delen. Vanden Vos Reynaerde Deel I · Deel II · Deel III · Deel IV · Deel V · Deel VI · Deel VII Deel I Vanden Vos Reynaerde Deel I · Deel II · Deel III · Deel IV · Deel V · Deel VI · Deel VII Willem, die Madoc maecte, Daer hi dicken omme waecte, Hem vernoyde so haerde Dat die avonture van Reynaerde In dietsche onghemaket bleven (Die Arnout niet hevet vulscreven), Dat hi die vijte van Reynaerde dede soucken Ende hise na den walschen boucken In dietsche dus hevet begonnen. God moete ons ziere hulpen jonnen! Nu keert hem daer toe mijn zin, Dat ic bidde in dit begin Beede den dorpren enten doren, --Ofte si commen daer si horen Dese rijme ende dese woort, Die hem onnutte sijn ghehoort-- Dat sise laten onbescaven: Te vele slachten si den raven, Die emmer es al even malsch. Si maken sulke rijme valsch, Daer si niet meer of ne weten Dan ic doe hoe datsi heeten, Die nu in Babylonien leven. Daden si wel, si soudens begheven. Dat en segghic niet dor minen wille: Mijns dichtens ware een ghestille, Ne hads mi eene niet ghebeden, Die in groeter hovesscheden Gherne keert hare saken. Soe bat mi, dat ic soude maken Dese avontuere van Reynaerde. Al begripic die grongaerde Ende die dorpren ende die doren, Ic wille dat die ghene horen, Die gherne pleghen der eeren Ende haren zin daer toe keeren Datsi leven hoofschelike, Sijn si arem, sijn si rike, Diet verstaen met goeden sinne. Nu hoert, hoe ic hier beghinne Het was in eenen tsinxen daghe, Dat beede bosch ende haghe Met groenen loveren waren bevaen. Nobel, die coninc hadde ghedaen Sijn hof crayeren over al, Dat hi waende, hadde hijs gheval, Houden ten wel groten love Doe quamen tes sconinx hove Alle die diere, groet ende cleene, Sonder Vos Reynaert alleene. Hi hadde te hove so vele mesdaen, Dat hire niet dorste gaen: Die hem beschuldigh kent, ontsiet. Also was Reynaerde ghesciet, Ende hier omme scuwede sconinx hof, Daer hi in hadde crancken lof. Doe al dat hof versamet was, Was daer niemen sonder die das, Hine hadde te claghene over Reynaerde, Den fellen metten grijsen baerde. Nu gaet hier up eene claghe. Isingrijn ende sine maghe hingen voer den coninc staen. Ysingrijn begonste saen Ende sprac: 'Coninc heere, Dor u edelheit en dor u eere Ende dor recht ende dor ghenade Ontfaerme u miere scade, Die mi Reynaert heeft ghedaen, Daer ic af dicken hebbe ontfaen roeten lachter ende verlies. Voer al dandre ontfaerme u dies, Dat hi mijn wijf hevet verhoert, Ende mine kindre so mesvoert, Dat hise beseekede daer si laghen, Datter twee noint ne saghen Ende so worden staerblent. Nochtan hoendi mi sent. Het was sint so verre comen, Datter eenen dach af was ghenomen, Ende Reyaert soude hebben ghedaen Sine onsculde, ende also saen Alse die heleghe waren brocht, Was hi andersins bedocht Ende ontfoer ons in sine veste. Heere, dit kennen noch die beste Die te hove zijn commen hier. Mi hevet Reynaert, dat felle dier, So vele te leede ghedaen, Ic weet wel al sonder waen: Al ware al tlaken paerkement Datmen maket nu te hent, In ne ghescreeft niet daer an. Dies zwijghic nochtan, Ne ware mijns wives lachter Ne mach niet bliven achter, No versweghen no onghewroken.' Doe Ysingrijn dit hadde ghesproken, Stont up een hondekijn, hiet Cortsoys, Ende claghede den coninc in francsoys, Hoet so arem was wijlen eere, Dat alles goeds en hadde meere In eenen winter, in eene vorst, Dan alleene eene worst, Ende hem Reynaert, die felle man, Die selve worst stal ende nam. Tybeert die cater die wart gram. Aldus hi sine tale began Ende spranc midden in den rinc Ende seide: 'Heere coninc, Dor dat ghi Reynaerde zijt onthout, So en es hier jong noch out, Hine hebbe te wroughene jeghen u. Dat Cortsoys claghet nu, Dats over menich jaer gesciet. Die worst was mine, al en claghic niet. Ic hadse bi miere lust ghewonnen, Daer ic bi nachte quam gheronnen Omme bejach in eene molen, Daer ic die worst in hadde ghestolen Eenen slapenden molenman. Hadder Cortsoys yewet an, Dan was bi niemene dan bi mi. Hets recht, dat omberecht zi Die claghe die Cortsoys doet.' Pancer, de bever sprac: 'Dinct u goet, Tybeert, datmen die claghe ombeere? Reynaert is een recht moordeneere Ende een trekere ende een dief. Hine heeft oec niemene so lief, No den co ninc minen heere, Hine wilde dat hij lijf ende eere Verlore, mochtire aen winnen Een vet morzeel van eere hinnen. Wat sechdi van eere laghe? En dedi ghistren in den daghe Eene die meeste overdaet An Cuwaerde den hase die hier staet, Die noyt eenich dier ghedede? Want hi hem binnen sconinx vrede Ende binnen des coninx gheleede helovede te leerne sinen crede Ende soudene maken capelaen. Doe dedine sitten gaen Vaste tusschen sine beene. Doe begonsten si over eene Spellen ende lesen beede Ende lude te zinghene crede. Mi gheviel dat ic te dien tijden Te zelver stede soude lijden. Doe hoerdic haerre beeder sanc Ende maecte daerwaert minen ganc Met eere harde snelre vaerde. Doe vandic daer meester Reynaerde Die ziere lessen hadde begheven, Die hi te voren up hadde ghegheven, Ende diende van sinen ouden spelen, Ende hadde Coewaerde bi der kelen Ende soude hem thoeft af hebben ghenomen, Waer ic hem niet te hulpen comen Bi avontueren in dien stonden. Siet hier noch die verssche wonden Ende die teekine, heere coninc, Die Coewaert van hem ontfinc. Laette dit bliven onghewroken, Dat u vrede dus es tebroken hine wreket als uwe mannen wijsen, Men saelt