Elckerlijc — Anonymous
Den Spyeghel der Salicheyt van Elckerlijc Den Spyeghel der Salicheyt van Elckerlijc AuteurPetrus Dorlandus Genre(s)Moraliteit BrontaalMiddelnederlands Datering15e eeuw BronProject Laurens Jz Coster AuteursrechtPubliek domein Logo Wikipedia Meer over Den Spyeghel der Salicheyt van Elckerlijc op Wikipedia Den Spyeghel der Salicheyt van Elckerlijc Hoe dat elckerlijc mensche wert ghedacht Gode rekeninghe te doen Hier beghint een schoon boecxken, ghemaect in den maniere van eenen speele ofte esbatemente op elckerlijc mensche, ende indem eersten spreect God almachtig aldus: God Ick sie boven uut mijn throne Dat al dat is int smenschen persone, Leeft uut vresen, onbekent. Oec sie ic tvolc also verblent In sonden, si en kennen mi niet voer God. Opten aertschen scat sijn si versot. Dien hebben si voer Gode vercoren, Ende mi vergheten, die hier te voren Die doot hebben geleden doer tsmenschen profijt. Och hovaerdie, ghiericheyt ende nijt, Metten zeven dootsonden vermoghen, Hoe sidi ter werelt nu voert ghetoghen! Want mits den zeven dootsonden gemeen Es op ghedaen, des ick in ween Ben seker met alder hemelscher scaren. Dye zeven duechden, dye machtich waren, Sijn alle verdreven ende verjaecht; Want donnosel heeft mij seer gheclaecht, Elckerlijc leeft nu buyten sorghen; Nochtan en weten si ghenen morghen, Ick sie wel: hoe ic tvolc meer spare, Hoet meer arghert van jare te jare. Al dat op wast arghert voert. Daer om wil ic nu, als behoert, Rekenninghe van Elckerlijc ontfaen. Want liet ic dye werelt dus langhe staen In desen leven, in deser tempeesten, Tvolck souden werden argher dan beesten, Ende souden noch deen den anderen eten, Mijn pure ghelove is al vergheten, Dat ic hem selve gheboot te houden; Het cranct, het dwijnt, het staet te couden, Daer ic so minlijc om sterf die doot, Ontsculdich, onder bedwanc oft noot, Om dat ick hoepte, dat si bi desen Mijnder eewigher gloriën ghebrukich souden wesen, Daer ickse seer toe hadde vercoren. Nu vinde ick dattet als is verloren Dat icse so costelic hadde ghemeent. Hoe menich goet ic hem vry heb verleent Uut mijnder ontfermherticheydens tresoor, Dat hem recht toe hoort; nochtans sijnse soe door Ende verblent int aertse goet, Als dat justicie wercken moet Aen Elckerlijc, die leeft zo onvervaert. Daer sidi, mijn Doot, die niemant en spaert! Coemt hier! hoort wat ic u sal vermonden DIE DOOT Tuwen beveele in allen stonden, Almachtich God! Segt u beheet. GOD SPREECT Gaet hene tot Elckerlijc ghereet, Ende segt hem van mijnen twegen saen, Dat hi een pelgrimagie moet gaen Die niemant ter werelt en mach verbi, Ende dat hi rekeninghe come doen mi Sonder vertrec; dat mijn gebot. DIE DOOT Het wert ghedaen, almachtich God. Ick wil ter werelt gaen regneren. Oeck sal ic rasschelijc, sonder cesseren, Tot Elckerlijc gaen; hi leeft so beestelic Buten Gods vreese ende alte vleeselick. Voer God aenbidt hi deertse goet, Daer hy deeuwighe vreuchde om derven moet. Daer wil ic tot hem gaen met snellen keere. DIE DOOT Hi coemt hier gaende; help, God Heere! Hoe luttel vermoet hi op mijn comen! Ay, Elckerlijc, u wert saen benomen Dat ghi houden waent seer vast. Ghi sult staen tot swaren last Voor Gode almachtich ende buten seghe. Elckerlijc, waer sidi op weghe Dus moey? Hebdi al Gods vergheten? ELCKERLIJC Waerbi vraechdijs? DIE DOOT Dit suldi wel weten, Wilt na mi hooren te deesen stonden. Naerstich bin ic aen u ghesonden Van Gode uut des hemels pleyn. ELCKERLIJC Aen my ghesonden? DIE DOOT Jae ick, certeyn! Al hebdi Sijns vergheten, alst blijct Hi peynst wel om u in Sijn rijck, Alsoe ick u sal voer oghen legghen. ELCKERLIJC Wat begheert God van my? DIE DOOT Dat sal ick di segghen: Rekenninghe wil Hi van u ontfaen Sonder eenich verdrach. ELCKERLIJC Hoe sal ic dat verstaen? Rekeninghe? wat salt bedieden? DIE DOOT Al ghevet u vreemt, het moet ghescieden. Oec moetti aen nemen sonder verdrach Een pelgrimagie, die niemant en mach Weder keeren in gheender manieren. Brengt u ghescriften ende u pampieren Met u, ende oversietse bedachtich, Want ghi moet voer God almachtich Rekeninghe doen, des seker sijt, Ende hoe ghi bestaet hebt uwen tijt, Van uwen wercken, goet ende quaet. Oeck en hoort hier gheen verlaet Van dien; alsnu het moet ghescien. ELCKERLIJC Daer op ben ic nu al qualic versien, Rekeninghe te doen, voer Gode bloot, Wie bistu bode? DIE DOOT Ick ben die Doot. Elckerlijc sal bij Gods beveele rekeninghe doen mi. ELCKERLIJC Och, Doot, sidi mi soe bi, Als icker alder minst op moede, Doot, wildi van mi hebben goede? Duysent pont sal ic u gheven, Op dat ic behouden mach mijn leven Ende doet mi een verdrach van desen. DIE DOOT Elckerlijc, dat en mach niet wesen. Ick en aensie goet, schat noch have; Paeus, hertoghe, coninc noch grave En spare ic niet nae Gods ghebieden. Waer ic met schatte te vermieden, Ick creghe wel alder werelt goet. Nu houtet al met mi den voet. Oec en gheve ic uutstel noch verdrach. ELCKERLIJC Allendich, arm katijf, o wach! Nu en weet ick mijns selfs ghenen raet Van rekeninghe te doen: mijn staet Es so verwerret ende so beslet, Ic en sier gheen mouwen toe gheset; So is mijn herte om desen in vaer, Och mocht ic noch leve twaelf jaer, So soudic mijn ghescrifte exponeren Ende oversien; wilt doch cesseren Als nu, lieve Doot, van wraken, Tot dat ic versien bin op die saken. Dat bid ic u doet Gods ontfermen. DIE DOOT U en mach baten smeken of kermen. Dus siet wat u staet te geghinnen. ELCKERLIJC Lieve Doot, één sake doet mi bekinnen: Al yst dat ic dese vaert moet aengaen, Soudic niet moghen wederkeeren saen, Als ic mijn rekeninghe hadde ghestelt? DIE DOOT Neen ghi, nemmermeer! ELCKERLIJC Almoghende Gods ghewelt! Wilt mijns ontfermen in deser noot! En soudic niemant, cleyn noch groot, Daer moghen leyden, had ict te doene? DIE DOOT Jae ghi, waer yemant so koene Dat hi die vaert niet u bestonde. Spoet u, want God, die alle gronde Doersiet met Sinen godlijken oghen, Begheert dat ghi voer Hem coemt toghen U rekenninghe van dat ghi hebt bedreven. Wat meendi, dat u hier is ghegheven